Banner-Het Werk IJsselmuiden-(Goud)Ik zie ze vliegen. Kennelijk ontwikkelt een mens daar zintuigen voor. Langs de dijk lopend, merk ik onrust in de lucht. Het gedoe om me heen komt niet overeen met wat ik vandaag zou verwachten. Het lijkt op de opwinding van een paar weken terug, toen er gepaard en genesteld werd.
Nu klopt die niet, dringt tot me door: ‘t Is broedseizoen. De boel is echt wat in de war.

En inderdaad; even verderop ligt een sportfiets over het pad. De hekken naar de strekdam staan open. In ’t gras bij het water stapt een man in een sportmaillot met bobbels op de knieën en een feloranje jack. Zo te zien, vind hij het wel leuk, al dat gekrakeel om ‘m heen.
Geen oog voor wat er achter steekt. Met zijn camera in de aanslag, probeert hij zelfs een paar opvliegende ganzen te aaien.
Als al het klapwiekend en snaterend geweld om zijn hoofd is verdwenen, wordt duidelijk waar hij op uit is: een foto van ’t Kamper IJssel-front.
Zo eentje met ook de brug erop. Die met de gouden wielen in de voorjaarszon.
Even neemt hij de omgeving in zich op. Een intens moment. Hij geniet duidelijk om er even onderdeel van te zijn.
Van wat zo even langzaam tot me doordrong, is ‘ie zich niet bewust. Hij is kennelijk niet van hier.

Ik ben onderweg naar ons atelier. Ons nieuwe werkvertrek in IJsselmuiden. Een voormalig schoolgebouw dat we delen met verscheidene andere kunstenaars. Er wordt ook gewoond en in het scheikundelokaal van toen huist straks een kookinitiatief.
Hadden we aanvankelijk WARK als werktitel voor het geheel, nu is de naam veranderd in Het Werk – IJsselmuiden. *
Met z’n drieën blijven we het woord ‘wark’ gebruiken. Als work#art an ‘t wark is, zijn we bezig in het Werk.
Als we bezig zijn in Huize Maria, dan zijn we aan ‘t werk.

Het Werk - broedplaats voor de kunsten - is weer een tijdelijk onderkomen, dat wel. Maar wat voor eentje dit keer: 180 m² en in te richten op alle bewerkingen die ons voor ogen staan. We hebben met alle gebruikers een gemeenschappelijk atrium tot onze beschikking van meer dan 400 m².
We doen er lang over om ’t atelier in te richten, maar de kwaliteit van de ruimte is er dan ook naar. En we hebben een contract tot voorbij ons 70e.
Wie dan leeft, die dan zorgt.
Het projectmatige erin bevalt me wel. En de acceptatie van dat tijdelijke, voelt wonderlijk genoeg, als een toegevoegde waarde. Met de andere kunstenaars vatten we onze aanwezigheid op als ‘Aankomen in een vertrek’ – een installatie op zich dus.
Zo zijn er woonvertrekken voor tijdelijk verblijf; kook- en werkvertrekken – om trek te ontwikkelen.
En een atrium met royale bar plus keukentje erachter – als aantrekkelijke ruimte om ’t ons en de gastvrije omwonenden, goed te laten smaken.

Het zijn vogels van heel verschillende pluimage die er wonen en werken. Jong, oud, professioneel of amateur, met een baan ernaast of de hele week aanwezig; allemaal zijn ze toegewijd aan de kunsten.
Sommige trekken zich helemaal terug om zich te concentreren op wat hen ten diepste drijft en daarin als kunstenaar of uitvinder bezighoudt.
Anderen verwerken wat ze zich voorstellen tot wat ze voor zich willen zien.
Bij sommige woelwaters komt de bron meteen aan de oppervlakte. wat ze als kunstenaar hebben opgestoken of als reiziger ontdekt, geven ze in workshops, meteen aan de omgeving door: ‘Wat ik kan nu, kan jij straks ook. Doe maar .. Mooi zo! Zie je nou wel dat ’t lukt? Fijn toch?’ ..
Ergens daartussen door zwemmen wij als duo work#art met werk dat voortkomt uit onze verschillende blik. Een ontstaansproces in een gastvrije ruimte, waar dan ook. En workheart natuurlijk, want Rietje werkt er ook. Het werkvertrek als broedplek, het atrium voor installaties. Het Werk als specifieke locatie waar we ons installeren. Op de Zandberg nog wel, in IJsselmuiden. Het Kampen aan de andere kant van de rivier. Een dorp waar ik als kind veel speelde en vriendjes had.

Hoe buitenstaander ik me voel naar de gewoonten van stad en streek, zo verwant ik me voel met de grond. Die wonderlijk in cultuur gebrachte natuur van land- en tuinbouw. Een gebied, weliswaar wat geplooid en gevouwen door de ijstijd, maar meer nog uitvloeisel van een duizend kilometer lange rivier in een zee van water. Een delta, nog maar kort van brak naar zoet. Mens en gemeenschap als een dun laagje. Soms proef ik daar wat van op de Zandberg.
Net als overal zijn er straten te vinden ‘weur a’j', zoals ze in Kampen zeggen: ‘’t eten bie elkoar van ’t bord af kiekt’. Maar niet zoveel.
Hier heeft ieder z’n eigen stek, verbonden met de grond. Wel is er een straat waar twee huizen recht tegenover elkaar staan, maar dan letterlijk met hun namen op de gevel ‘Het is hier’ en ‘Hier is het niet’.
Toch is IJsselmuiden een heel verdraagzame gemeenschap. Gewend om te leven met de seizoenen, gewend om te wachten voor de brug.
De natuur gaat zijn gangetje hier, net als de mensen. En heel opvallend, we groeten elkaar onderweg, bekend of onbekend, maakt niet uit.
Vriendjes maken maar weer?

Beeldend kunstenaars zijn veelal autonoom werkende lieden. Ook op Het Werk. Toch vormen we al een levendiger geheel dan een half jaar terug. Of men nou bezig is het materiaal in zichzelf of om zich heen uit te broeden; het nest wordt aardig omgewoeld. Een paar weken terug traden we met z’n allen tevoorschijn. Tijdens een open dag was iedereen welkom in de werkvertrekken rond het atrium en de installatie in ’t. ’t Is jammer dat er geen foto’s van zijn, het gebouw was behoorlijk gevuld met enthousiastelingen. We denken wel dat er zo’n 350 a 400 bezoekers op afkwamen. Toen we mensen in ’t atelier vroegen om een soort typering kwamen ze – alle vertrekken afgaand – uit op ’t rijtje: ontdekker, uitvinder, kunstenaar .. kunstenaar nog een kunstenaar .. Toen ik hen vroeg of al die kunstenaars het zelfde waren? Hoe zou je ons typeren? ‘Fantasten’, riep iemand en dat beaamde vervolgens iedereen ..
Vanzelf werden daarna ook de andere kunstenaars van een kenmerk voorzien. Een eerste onderlinge kennismaking met een tijdelijk kunstwerk. Iets dat van binnenuit en buitenaf aan een broedseizoen begint?
Jullie moeten blijven, werd er al geopperd. Spontaan. Op de bar bleef een grote potplant achter: een Anthurium. Met een typerende tekst: ‘veel heil en zegen in jullie werk’ van de buren van de Zandbergstraat. Wat wenst een mens zich nog meer? Voor de directe omgeving zijn we meer dan welkom gebleken.
‘Kunst is de stem die de werkelijkheid influistert wat ze worden kan.’ schrijft de filosofe  Ozan Aydogan voor Thinking Planet **

Op de terugweg naar de ark ontwaar ik onder de steiger een snoek van minstens een meter. Als een onderzeeër ligt ’ie daar in de wachtstand, roerloos op de loer. Verlekkerd als ‘ie is, op de jonge zwempootjes die binnenkort nerveus door het water zullen wapperen, hun moeder volgend uit het riet. Het gesnater zal niet van de lucht zijn.
Dan valt me op dat een van de nesten die ik weet, verlaten is en leeg. Op het andere nest zit wel een gans, nog even ineengedoken als vanochtend.
Een uurtje wind uit het NW blijkt het water vandaag even te hebben opgestuwd. Zes eieren liggen verderop slordig verspreid langs de kant onder water. Geen beest zal erop afkomen of ervan profiteren op deze manier.
Over de strekdam rijdt een trekker met rollen kuilvoer van vorig jaar. Morgen zullen de paarden er wel weer draven. Dan is de kans voor de vogels om ‘t broeden over te doen, aan de overkant verkeken.

Straks gaat de zon weer onder achter de Bovenkerk. Van de ark uit gezien precies halverwege het Kamper stadsfront tussen de Boven – en de Buitenhaven. De drie plekken markeren de periode tussen midzomer en -winter. Twee haventjes en een kerk als maat voor de seizoenen? Voor ons vormt dit beeld een gezichtseinder, een afspiegeling van de keerkringen waartussen de aarde zich wentelt in het licht van de zon.

.

.

.

* ….. Er is bij Carex (de instantie waarvan we ‘t gebouw huren) ook een Het Werk in Groningen.
**  .. Verbeelding aan de macht. In lijn met het thema van de Maand van de Filosofie organiseert Thinking Planet in samenwerking met het Literatuurhuis
**  ..  een zaal vol dichters, schrijvers, verhalenvertellers en muzikanten. Zij laten zien hoe belangrijk verbeelding en idealisme zijn in tijden van politieke
**  .. 
conflicten, maatschappelijke problemen en sociale ongelijkheden. Op 21 april 2018, van 19:00-02:00 in TivoliVredenburg.

Comments