Human art is nature
Human nature is art
Life: an artwork

Kunstenaarsduo work#art

Als duo gaan we er vanuit we dat de aard van onze relatie de bron vormt waaruit kunst ontstaat. We zetten onze samenwerking in voor het losmaken van nieuwsgierigheid.
Binnen die relatie maken we gebruik van onze onderlinge verschillen. Ze vormen ahw een creatief gegeven waarmee we dealen. Zo kijken we met vreemde ogen naar elkaar, naar de omgevingen waarin we installaties laten ontstaan en naar de projecten die we in samenwerking meemaken en samen met de vreemde ogen van die omgeving laten ontstaan. Dat brengt mensen bijeen die elkaar nog niet kennen. De deining die opwoelt, krijgt boven water wat in je eentje nooit zou lukken. Dit vitaliseert het vinden van nieuwe samenhang.
We werken graag internationaal en aaien zo de aarde over haar bol. Ons werk draait om locatie-specifieke installatie-projecten die qua proces en product op deze wijze ‘ophef’ zoeken te veroorzaken. Een  uitwisseling naar weerskanten met een meerwaarde ‘van hier tot gunter’.

Scheepje op Houten Golven

Een installatie-project in de stad waar we wonen, die we als onze thuishaven beschouwen maar ook met vreemde ogen willen blijven bezien.
Een avontuurlijk project gericht op de toekomst, waarin de ontwikkeling van de Hanzeverbond opnieuw beleefd en vertaald werd naar een kunstwerk dat we als proces en product in dat verband overnieuw lieten ontstaan en ter plekke installeerden.
De titel van het kunstproject geeft al aan dat het om een avontuurlijk, kwetsbaar en poëtisch navigatieproces ging. Een inclusieve en integrale benadering in een fijnmazig en samenhangend verband van elementen die met elkaar naar een vorm zochten en een eigen ontwikkelingsspoor volgden.
En dat in een sociaal-culturele omgeving die door sterke in de traditie gevormde krachten wordt bepaald en waar nostalgie hoogtij viert op een moment dat de stad zich even internationaal op de kaart wil zetten: De Hanzedagen 2017 in Kampen.
Binnen de strak gekaderde en planmatige opzet van een festivalorganisatie voor een groots opgezet evenement, gericht op vermaak binnen de verwachtingen van een traditioneel opgezet verbond en bepaald door historisch besef.
Niet bepaald de ingrediënten voor de ontwikkeling van een kunstwerk zoals wij dat voor ogen hebben. Toch vormden dit soort spanningsverhoudingen de ingrediënten die we als ‘onderlinge verschillen’ inzetten. De ‘ophef’ die we hier wilden veroorzaken: leven in de brouwerij. Met vreemde ogen kijken naar het raadsel NU en naar de toekomst.

Kunst gist. Kunst is menselijk. Leven: een kunstwerk.

Dit is onze motivatie voor wat we doen als kunstenaarsduo work#art vanuit Stichting workheart. We denken dat deze nauw aansluit bij de doelstelling van de Overhoopprijs. Vergissen we ons?

Een voorbeeld: Hanzeverbond – Erop uit trekken de wijde omgeving verkennen
Hoe begon dat avontuur dat uitmondde in Hanzeverbond en Koggeschepen? Wat was de drijfveer om ergens in te stappen waarvan men niet wist wat men ervan kon verwachten, waar men uit zou komen? Hoe investeerde men daarin? Hoe organiseerde men de voorbereiding op een zee waar men het einde niet van wist, die zomaar wild kon worden, het onberekenbare weer, de getijdenstromen, vaarroutes die men er nog in moest ontdekken, de opbrengst die men uit diende te destilleren, communicatie en handel. Hoe ging men om met vragen als: Komen we ooit terug? Hoe vinden we dat uit?
Het moeten tochten geweest zijn waarop je gaandeweg met meer dingen rekening houdt, met een bemanning die op elkaar ingespeeld raakt. Met steeds beter geconstrueerd en toegeruste Koggeschepen die de elementen weten te trotseren. Gaandeweg wisselde men elkaars zeekaarten uit waarop men navigeerde.
Ons avontuur vertoont parallellen en soms gaat ’t precies andersom: Met onze locatiespecifieke installatie – concentreren we ons rond de ontwikkeling van een kinetisch kunstwerk: Scheepje en Houten Golven. We koersen op een zich gaandeweg ontwikkelend samenwerkingsproces binnen de logistiek van een festivalorganisatie. Een opzet die gericht is op een productieproces waarin stappen ’deadlines’ worden genoemd. Uitmondend in een evenement met een blokkenschema en een bekende, sterk planmatig ingerichte lading die voor ‘vervoering’ moet gaan zorgen. En funding-organisaties vragen in eerste instantie concrete stappenplannen gericht op een uitkomst die in de eerste plaats binnen hun straatje past.

Voor ons is kunst een avontuurlijk gegeven. Voor anderen een opgave.
Het zou maar zo een opgave voor ons kunnen worden om ermee in zee te gaan.
Ermee dealen zorgt voor spanningsknopen die ons weliswaar aangaan maar niet mogen deren. Het moet een gezamenlijke uitdaging worden. Een uitdaging die zich gaandeweg ontwikkelt. En waarbij we iedereen in de omgeving betrekken.
Hoe krijgen we vrijwillige overgave aan een avontuurlijk leven als in die Hanzetijd voor elkaar? Een bredere kijk waarbij de neuzen in een zelfde richting staan? Hoe organiseren we, een ontspannen effectieve verhouding tussen de professionele opvatting van planmatige organisaties en de avontuurlijke ontwikkeling van een kunstproject?

De stichtingsvorm workheart Foundation waarbinnen duo work#art opereert, eerdere tentoonstellingen – waarvan veel in Kampen – en het feit dat we internationaal opereren; vormen niet meteen garantie voor de gemeente en de organisatie. Toch moet men het doen met een projectplan van zeven pagina’s en een gezamenlijk te ontwikkelen vertrouwen dat ons projectproces omgeeft. Een proces waarin verder niks vaststaat dan de toezegging dat het zal uitmonden in een toonbaar en werkend eindproduct.

Gezamenlijke uitdaging

De Kamper burgerij die vanuit gewoonte het vertrouwde zoekt. AMV-ers (Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen) Afghanen die als vrijwilliger vanuit een heel andere perspectief op hetzelfde doel uit zijn. Vrijwilligers in de stad die afwisseling zoeken. Collega’s waarmee we het buitenland samenwerkten, die dat proces nu wel eens andersom willen beleven. Bedrijven die graag mee willen werken en zo hun naam aan het project verbinden.
We nodigen ze allemaal uit om voor de dag te komen.
Bijvoorbeeld door een eigen uitdagend thema te verwoorden binnen het bestaande, door de actualiteit van vluchtelingen te vertalen naar verhalen over hen hier, dichtbij huis. Dmv kunstzinnige logo’s. Door filmpjes, interviews, verbazingwekkende acties en een werkruimte die iedereen van binnen kent: het voormalige zwembad. Door combinaties die tot de verbeelding spreken; de Hanzetochten te paren aan de Zijderoute die door Afghanistan loopt, watergolven met zandduinen te vergelijken, schepen als kamelen te zien, dwalend door de woestijn. Een uitwisseling van gunter tot hier. En steeds minder vrijblijvend.

Inclusief en integraal als benadering

We wilden de complexiteit in al die samenhang aan weerskanten niet tekort te doen. Eerder benutten door gebruik te maken van bestaande spanningsverhoudingen en storingen die in elk samenwerkingsproces plaatsvinden. Vanuit dat actieve engagement zochten we steeds naar een energetische balans in het koppel van krachten tussen binnen / buiten, vertrouwd en vreemd, wij / zij  etc. En al die gegevens betrokken op ons kinetische beeld.
Een welbewust onbevangen en ontspannen samenspel trekt mensen aan die mee willen spelen. Door omgeving en het publiek actief te betrekken bij proces en product: deining reuring laten ontstaan. Steeds vreemde ogen opzetten in een proces van verdieping / ontwikkeling waarmee men in de tijd vertrouwd raakt.
En mensen zelf de urgentie laten proeven: er moet nu echt iets van de grond komen binnen de belofte die meer en meer gezamenlijk wordt.

proces en product ontwikkelen zich samen op

Organisatie van een locatiespecifieke installatie-project vatten we daadwerkelijk organisch op. Bewogenheid in beweging krijgen met elkaar kan zich alleen maar binnen een proces van vertrouwen ontwikkelen als een ervarend leerproces.
We zien het als een alert broeden op een nietsvermoedend iets: een kunstwerk dat zich nog moet openbaren en vervolgens van zichzelf bewust wordt. Uit liefde geboren en gerijpt. Niet alleen voor duo en crew work#art maar ook voor de Kamper burgerij en de 300.000 verwachte bezoekers.
Ze maken het allemaal mee.

Vier leidmotieven in onze benadering:

Mensen niet bedienen op hun gedragspatronen;

  • het gaat om een kunstproject, verwarring en weerstand leiden tot verbazing over hoe iets ‘mogelijk’ is
  • vragen boven water zien te krijgen die iets van onze intentie aan het licht brengt
  • Door ‘erin te stinken’ – hun vrije impuls te volgen – raakt men betrokken en gaat men meedoen.

De kaart is niet het gebied;

  • Elkaars kaarten gebruiken door elkaar in de kaart te laten kijken.
  • Verhalen uitwisselen, taal aan gevoelens geven
  • Mensen laten meemaken wat ons overkomt en waar wij met vreemde ogen naar kijken

Omdenken:

  • Iedere spanningsverhouding als een te onderscheiden – én als verbindend element opvatten.
  • Aan weerskant speelt weerstand / aankomen in een vertrek .. Niet alleen Scheepje op Houten golven .. maar alle ingrediënten uit de tentoonstelling Openbarstig Weerbaar nemen we mee.
  • Door deadlines niet te ontkennen maar anders in te zetten door er iets dynamisch van te maken. En met groot spektakel de bevolking hierbij betrekken.
  • Verwachtingen als ‘Het moet wel werken .. Het moet wel toonbaar zijn .. Het moet wel volgens plan verlopen’ omzetten in vertrouwen. Vertrouwen wekken om te mogen spelen. Onbevangen spel nodigt omstanders uit tot: ‘mag ik meespelen?’
  • Inhoud en vormgeving van Scheepje op Houten Golven: heel lang kon het nog van alles worden. We zochten steeds naar een evenwichtige ontwikkeling in vertrouwen in de kracht van onvoorspelbaarheid.

Storingen hebben voorrang

  • Verwarring inbouwen. Elk proces is leren. Leren vind ervarend plaats.
  • Elke ervaring kan een leerproces opleveren. Maar het kan ook bij een ervaring blijven waarover alleen maar uitwisseling ontstaat.
  • Een stap terug, twee stappen vooruit. Reflectie vind niet altijd onmiddellijk in de actie plaats. Soms in het ‘na’denken achteraf. Achteraf gaan we via de neven-tentoonstelling en workshops -overal op in.
  • zie ook triggerpoints als fenomeen hieronder.

Het proces van een gaandeweg te winnen vertrouwen met vrijwilligers, funders, de bevolking verloopt niet zonder slag of stoot. Maar via een dynamiek die in fasen verloopt. Fasen die vloeiend in elkaar overgaan en geen lineaire volgorde kennen. Ze kunnen iig niet via deadlines worden afgevinkt. Maar de kwaliteit van het werk wordt in die fasen steeds dieper en omvangrijker ervaren zodat er steed meer mogelijkheden ontstaan.

plek der moeite – triggerpoints als fenomeen

In de wereld van de fysiotherapie werkt men met triggerpoints. Triggerpoints staan in de volksmond bekend als spierknopen. Lokale verkrampingen in spierweefsel. Als gevolg van een gebrek aan doorbloeding en zuurstof ontstaat een overgevoelige plek; precies daar waar je zenuwstelsel informatie op de spier overbrengt. Die triggerpoints houden het overige deel van het spierweefsel op grote spanning. Dit veroorzaakt het stijve gevoel bij lichamelijke overbelasting, zeker als een spier langdurig in aangespannen toestand is. De kan de aanwezigheid van zo’n triggerpoint vaststellen via lichamelijk onderzoek. Door erop te drukken voel je ze. Dat doet gemeen zeer. Je voelt een verharding of verkramping optreden. Door juist dat kleine plekje zorgvuldig aandacht te geven en te masseren – met je duim bijvoorbeeld – kan je de doorbloeding herstellen.
De pijn neemt af. Het weefsel wordt eerder soepel dan door massage van de spier zelf!

Triggerpoints vormden een metafoor waaraan we konden refereren bij storingen die op ons afkwamen. In ons project kwamen we ze gaandeweg tegen bijvoorbeeld als de samenwerking stram verliep. Door zoiets als een verkramping te herkennen, kon de metafoor ons goed helpen. Onbegrepen spanningen en ongemak die een rol gingen spelen werden verklaarbaar en behandelbaar als een knoop vlak voor een beslissing die stroef verloopt. We zien triggerpoints als appèl om een verbetering in de samenwerking te bereiken. Door aandachtig en zorgvuldig masseren kwamen we er gezond uit en vertilden we ons niet in het vervolg. De deining van de Golven en de dans van Scheepje dienden  immers samen op te gaan?

Maar uiteindelijk draait ’t om kunst. Kunst is een stronteigenwijs fenomeen. Alleen kunst weet taboes te doorbreken en paradoxen te doorstaan. Alleen zij krijgt ’t voor elkaar om mensen van verwondering naar betrokkenheid te verleiden. Om mensen van betrokkenheid naar daadwerkelijk meemaken te geleiden. Mensen zelf richting geven aan de vanzelfsprekende actualiteit. De dynamiek van bewogenheid en beweging. Doen de golven Scheepje dansen? Dan neemt Scheepje de hartenklop van de deining aan. Zo ontstaat contact.
Kunst interacteert met mens en materiaal, met tijd en ruimte, ze vuurt aan en stroomt als water. Kunst geleidt de stroom in het proces en vitaliseert die stroom. Of trekt zich niks van blokkades aan. Zie de  kistjes in de Houden Golven. Net als het water zou reageren op een obstakel, wijken de houten kistjes rond het staketsel van steigerpijpen en sluiten zich weer in het voorbij gaan. Ze laten zich niet hinderen door wat dan ook. Ze veranderen even van gedaante als ze er voorbij zijn nemen ze gewoon hun eigen vorm weer aan.

Human art is nature. Human nature is art. Life an artwork.

Kunst woelt in de aarde als een poëtisch rizoom waar iedereen mee in verbinding  staat. Vandaar dat we een follow-up organiseren na afloop van ieder installatieproject door ter plekke een zaad te poten met de wens dat er na verloop van tijd op die locatie weer nieuwe kunst zal ontstaan. Ook hier deden we dat op de plek waar ooit de rivier uitmondde in zee.

Kiemplaquette

Kunst gist. Kunst is menselijk.

Over Overhoop gesproken: niet voor niets staat op onze dakdragers: voor al uw aannames een andere voorstelling. Er blijft altijd hoop door onze kunst van leven. Leve de KUNST